Centrum Wiedzy

Elektrośmieci czyli ZSEE – co powinniśmy o nich wiedzieć?

ZSEE to zużyty sprzęt elektryczny i elektroniczny taki jak: radio, odkurzacz, suszarka, telefon komórkowy, kuchenka mikrofalowa, lodówka, telewizor, odtwarzacz Mp3. Elektrośmieci to po prostu inna nazwa takich odpadów.

Pamiętaj, aby nigdy nie wyrzucać elektrośmieci do śmietnika, gorozi za to kara grzywny do 5000 zł. Na opakowaniu sprzętów elektrycznych i elektronicznych znajdziesz symbol przekreślonego kosza na śmieci.

Zużyty sprzęt elektryczny i elektroniczny należy oddawać do wyznaczonych punktów zbierania. Tu możesz sprawdzić gdzie znajdują się gminne punkty zbierania elektrośmieci – www.elektrosmieci.pl. Również, gdy kupujemy nowy sprzęt, stary takiego samego typu możemy oddać w sklepie, na zasadzie "1 za 1" – stary telefon komórkowy za nowy telefon komórkowy.

Sprzęty należy oddawać do punktów zbierania w całości (kompletne). Demontaż to skomplikowany proces i powinien być wykonywany w specjalistycznych zakładach, przez doświadczonych techników i przy zachowaniu wszelkich środków ostrożności. A poniżej dowiesz się dlaczego!

Substancje szkodliwe w elektrośmieciach

Sprawdź jakie substancje kryją się w zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym, które po przeniknięciu do środowiska naturalnego mogą zakrozić ludziom i zwierzętom.

Rtęć znajduje się głównie w świetlówkach i niektórych bateriach. W Polsce rocznie zużywa się 30 milionów sztuk świetlówek, a w tym samym czasie w całej Europie sprzedawanych jest 850 milionów sztuk. Oblicza się, że w Polsce do środowiska może trafić rocznie około 1,5 Mg rtęci. Rtęć wchłonięta do organizmu może spowodować poważne uszkodzenie nerek jak również choroby płuc. Dlatego właśnie tak ważne jest, by każda zużyta świetlówka została zwrócona do punktu zbierania ZSEE.

Kadm znajduje się w sprzętach, które mają metalową obudowę, służy do jej zabezpieczania, jak również w akumulatorach. Jest bardzo niebezpieczny dla zdrowia człowieka i zwierząt. Gdy przedostanie się do środowiska, podlega bardzo wolnym mechanizmom usuwania i coraz bardziej kumuluje się w roślinach i grzybach, które łatwo go wchłaniają. Człowiek najczęściej „zjada” kadm wraz z pokarmem. Kadm ma wpływ na pracę nerek i kościec, bardzo trudno go wydalić z organizmu.

Ołów jest wykorzystywany w elektronice głównie jako składnik stopów lutowniczych i szkła lamp kineskopowych. Podstawowym źródłem ołowiu w środowisku oprócz wspomnianych wyżej stopów lutowniczych są świetlówki, płyty akumulatorów kwasowo-ołowiowych oraz osłony niektórych kabli i przewodów. Ołów ma silne właściwości toksyczne i może obniżyć płodność ludzi i zwierząt, być powodem przewlekłych chorób nerek, przewodu pokarmowego oraz układu sercowo-naczyniowego. Zatrucie ołowiem objawia się nadpobudliwością i bezsennością, znużeniem i stanami depresyjnymi.

Chrom znajduje się w sprzętach elektrycznych i elektronicznych z metalową obudową, bowiem stosowany jest do powlekania elementów metalowych, aby uchronić je przed korozją oraz ze względów estetycznych. Chrom i jego związki, wchłaniane przez układ oddechowy, są bardziej toksyczne, niż pobierane drogą pokarmową. Zatrucie chromem objawia się zaburzeniami układu krążenia oraz układu oddechowego, a ponadto chorobami skóry i alergią.

Nikiel jako źródło zanieczyszczenia środowiska znajduje się przede wszystkim w bateriach, choć także wchodzi w skład luminoforu używanego w lampach kineskopowych. Zawierają go też powłoki galwaniczne. Nikiel w zbyt dużym stężeniu uszkadza błony śluzowe, powoduje reakcje alergiczne, zmiany w chromosomach, w szpiku kostnym, może przyczyniać się do rozwoju komórek nowotworowych. Nadmiar niklu wpływa też niekorzystnie na proporcje innych pierwiastków w organizmie ludzi i zwierząt.
 

Centrum Wiedzy

Dziura ozonowa i lodówki starego typu!

Freony są to syntetyczne gazy, w skład których wchodzą: węgiel, chlor i fluor. Freony ze względu na doskonałe własności termodynamiczne były powszechnie stosowane jako czynniki chłodnicze w lodówkach i zamrażarkach starego typu czy systemach klimatyzacyjnych, a także przy produkcji tworzyw piankowych oraz aerozolowych środków kosmetycznych i czyszczących.
W obrębie stratosfery (11-50 km n.p.m.), otaczajacej kulę ziemską, znajduje się warstwa ozonowa chroniąca żywe organizmy przed niewidocznym, lecz niebezpiecznym promieniowaniem ultrafioletowym, pochłania ona szkodliwe promienie, zanim dotrą na powierzchnię Ziemi.
Naukowcy stwierdzili, że poziom ozonu nad biegunami w ciągu ostatnich 40 lat cyklicznie się obniża  o 40 – 50%. Efekt ten nazwano „dziurą ozonową”. Jedną z najważniejszych przyczyn „dziury ozonowej” stanowią freony. Uwolnione do powietrza, wznoszą się do stratosfery, gdzie rozkładają się, uwalniając atomy chloru, które z kolei rozkładają ozon, same pozostając w stanie wolnym.

Centrum Wiedzy

5 złotych zasad postępowania z ZSEE

1. Nie wyrzucaj ZSEE!
Nie porzucaj ZSEE w lasach, w przydrożnych rowach, na złomowiskach ani na śmietnikach. Może on stanowić zagrożenie dla Twojego zdrowia i dla środowiska, ponieważ często zawiera szkodliwe substancje chemiczne, które przedostają się do gleby, wody i powietrza. Pamiętaj, że zgodnie z prawem, grozi za to kara grzywny do 5000 zł! 
 

2. Oddaj ZSEE do punktu zbierania w twojej gminie lub do sklepu!
Kupując nową świetlówkę, zużytą oddaj do sklepu. Pamiętaj, że w twojej gminie działa system, który umożliwia Ci bezpłatne oddanie całego posiadanego przez Ciebie ZSEE. Oddany ZSEE powinien być kompletny, jeśli są w nim baterie lub akumulator, wyjmij je i umieśc w przeznaczonym do tego pojemniku.
 

3. Nie demontuj ZSEE sam!
Może on zawierać substancje niebezpieczne dla Twojego zdrowia lub dla środowiska. Demontaż to skomplikowany proces, który powinny być wykonany w specjalistycznych zakładach, przez doświadczonych techników i przy zachowaniu wszelkich środków ostrożności. Nie pozwól tego robić innym, wytłumacz im, jak powinni postępować z ZSEE. 

4. Nie chomikuj!
Kupując nowy sprzęt, stary często wrzucasz do szuflady, upychasz w szafach lub gromadzisz w piwnicy z myślą, że może kiedyś jeszcze się przyda. Lepiej oddaj go komuś, kto z niego skorzysta, a własny, przestarzały odda do punktu zbierania ZSEE.

5. Oszczędzaj energię i surowce!
Jeżeli już musisz wymienić swój sprzęt, zastąp go bardziej ekonomicznym i spełniającym wysokie standardy ochrony środowiska. Przede wszystkim wymień „prądożerne”, przestarzałe urządzenia na takie, które potrzebują jak najmniej energii. Wyłączaj urządzenia, gdy ich nie używasz, stosuj energooszczędne źródła światła. Pralki i zmywarki używaj dopiero, gdy jest pełna, nie zapomnij o stosowaniu energooszczędnych programów prania i zmywania.